ระหว่างอักษรย่อ CA CD และ CL เชื่อได้ว่าคนไทยรู้จักซีดี(CD) มากกว่า และระหว่างซีเอ(CA) กับซีแอล(CL) คนไทยจำนวนหนึ่งรู้จัก CA ว่าเป็นตัวย่อของ CANCER หรือโรคมะเร็ง

จนเมื่อปลายปีที่แล้ว สังคมไทย เริ่มเรียนรู้และราชบัณฑิตยสถานคงจะต้องบัญญัติศัพท์คำว่า ซีแอลหรือ COMPULSORY LICENSING ซึ่งได้แก่ มาตรการของรัฐในการใช้สิทธิต่อยาที่มีสิทธิบัตร ซึ่งยาเหล่านี้ได้รับการคุ้มครองสิทธิให้ผูกขาดได้ 20 ปี แต่การใช้มาตรการการใช้สิทธิหรือซีแอล ทำให้รัฐสามารถจัดหายาที่จำเป็นต่อบริการสุขภาพของรัฐที่ไม่เป็นไปเพื่อการค้า ทั้งโดยการผลิต หรือนำเข้า เน้นให้ประชาชนที่ไม่สามารถเข้าถึงยาเหล่าน ี้ได้มีโอกาสรับการรักษาสมสิทธิสุขภาพที่ได้ประกันไว้โดยการบัญญัติระบุในรัฐธรรมนูญ

เรื่องซีแอลของประเทศไทยโด่งดังไปทั่วโลกเพราะบรรษัทยาข้ามชาติโดยเฉพาะตัวแทนขององค์กรเหล่านี้ในประเทศไทย ได้โจมตีการตัดสินใจของกระทรวงสาธารณสุขว่า ละเมิดกฏหมายการค้าโลก ละเมิดสิทธิตาม พรบ. สิทธิบัตร เป็นการทำลายการก่อเกิดนวตกรรมคิดค้นยาของสังคมโลก เป็นการทำลายความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจของประเทศที่ยบริษัทยาเหล่านี้ มีฐานการผลิตและคิดค้นอยู่ รวมไปถึงจะก่อผลเสียของเศรษฐกิจแก่ประเทศไทย เนื่องจากประเทศคู่ค้า เช่น สหรัฐอเมริกาจะกดดันทางการค้า ด้วยการตัดสิทธิบัตรพิเศษการส่งออก และความช่วยเหลือต่างๆ นานา จนวันนี้ผู้แทนการค้าของสหภาพยุโรป ก็ยังวนเวียนอยู่กับเรื่องราวการกล่าวหาการใช้ซีแอลของประเทศไทย ว่าเป็นการทำลายระบบสิทธิบัตรและการค้าระหว่างประเทศ ไม่สมควรทำ แต่ขณะเดียวกันรัฐสภาแห่งสหภาพยุโรปกลับออกจดหมายแจ้งบรรดาประเทศสมาชิก ห้ามมิให้กดดัน ประเทศคู่ค้ากรณีที่มีการตกลงการค้าว่า “จะต้องไม่ละเมิดสิทธิหรือข้อตกลงใดๆเพื่อการเข้าถึงยาของประเทศนั้นๆ” เพราะเป็นเหตุผลความจำเป็นในเรื่องชี้วัดและสุขภาพของประชาชน

องค์กรวิชาการและองค์กรพัฒนาเอกชนระดับนานาชาติตลอดจนภายในประเทศไทยได้ออกมาแสดงความเห็นสนับสนุนการดำเนินการของประเทศไทยว่า เป็นไปตามข้อตกลงการค้าระหว่างประเทศที่เกี่ยวกับการค้าและทรัพย์สินทางปัญญา โดยเฉพาะคำประกาศที่โดฮา์ ที่ให้มีการปฏิบัติใช้ ยังยืดหยุ่นในทริปส์ กล่าวสำหรับประเทศไทย สิทธิสภาพของประเทศ ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 51 ตาม พรบ.สิทธิบัตรได้ให้ประเทศไทยใช้กฏหมายนี้ ในสิทธิซีแอลได้ตามเจตนารมย์ของบทบัญญัติแห่งกฎหมายเพื่อปกป้องคุ้มครองคนไทยให้เข้าถึงยา

การต่อสู้เพื่อการเข้าถึงยาของผู้ติดเชื้อเอชไอวี เอดส์ นับแต่กรณียาดีดีไอ ยาคอมบิด มาจนถึงกรณียาคาเลทตร้า(Katletra) ในรูปทนความร้อนในชื่อยาอลูเวีย(Aluvia) เป็นการแสดงออกถึงการใช้สิทธิของผู้ป่วยในการแสดงเจตนารมย์เพื่อการเข้าถึงยา และเป็นเหตุปัจจัยสำคัญคู่เคียงกัน การนำเสนอความเห็นทางวิชาการของกลุ่มศึกษาปัญหายาที่ต่อสู้เรื่องสิทธิบัตรยามาแต่ครั้งที่ พรบ.สิทธิบัตรยังไม่ครอบคลุมเรื่องยา จนประเด็นดังกล่าวปัจจุบันได้กลายมาปรากฎเป็นข้อต่อรองที่สหรัฐอเมริกาขยายเข้าไปในการเจรจาการค้าเสรีไทยสหรัฐฯ และกลุ่ม FTA WATCH ได้ติดตามต่อส ู้เพื่อปกป้องมิให้มีการรุกคืบเข้าไปสู่สาระที่สร้างกำแพงหรือทำลายการเข้าถึงยาของประชาชนผุ้มีโอกาสน้อยในการเข้าถึงยาจากอุปสรรคที่มาจากราคายา

ทบาทของกระทรวงสาธารณสุข ที่นำโดย นายแพทย์มงคล ณ. สงขลา นักสู้หมอผู้ขี่ม้า แ กลบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขที่ได้ตัดสินใจใช้สิทธิกับยา 3 รายการประกอบด้วย ยาต้านไวรัส EFFAVIRENZE , KALETRA และยาป้องและรักษาหลอดเลือดที่มีผลต่อหัวใจและสมอง, CLOPIDROGEL(PLAVIX ?) ที่ได้สร้างประวัติศาสตร์การใช้สิทธิซีแอล ลักษณะการใช้สิทธิกรณีที่สำคัญมี 5 ประการ คือ

1. มีการใช้สิทธิกับยาถึง 3 รายการ ภายในเวลาไม่ห่างกันคือระหว่า พย 2549 ถึง มค. , กพ. 2550
2. มีการใช้สิทธิกับยาที่นอกเหนือจากยาต้านไวรัสเอชไอวี เอดส์
3. มีการใช้สิทธิจริงๆ คือ มีการนำเข้ายา EFFAVIRENZE จากบริษัทในประเทศอินเดีย ภายหลังการประกาศ มิได้เพียงประกาศ ใช้สิทธิเพื่อต่อรองราคาเท่านั้น
4. การใช้สิทธิครั้งนี้ ไม่มีการเปลี่ยนแปลงในภายหลัง ไม่มีการสั่งแล้วเปลี่ยนหรือยกเลิก แต่ยืนหยัดยืนยันในเจตนารมย์พร้อมการเดินสายชี้แจง
5. ได้รับการสนับสนุนอย่างกว้างขวางจากประเทศต่างๆและกระทรวงสาธารณสุข ได้พยายามสร้างความเข้าใจกับผู้ที่ยังไม่เข้าใจรวมทั้งได้มีความร่วมมือกันระหว่างกระทรวงพานิชย์ และกระทรวงต่างประเทศในการทำความเข้าใจกับประเทศต่างๆ

นอกจากนี้ รมต. กระทรวงสาธารณสุข นพ.มงคล ณ. สงขลา ยังได้แสดงเจตนารมย์ ที่จะพิทักษ์สิทธิของผู้ที่ยังเข้าไม่ถึงยาในโรคอื่นๆ เช่น โรคมะเร็ง เป็นต้น
แม้ว่าจะมีความตั้งใจจริงของภาครัฐ การสนับสนุนจากภาคส่วนต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศก็ตาม การทำให้สังคมไทยเกิดการเรียนรู้เรื่องการใช้สิทธิซีแอล ถือเป็นเรื่องสำคัญที่สุดเพราะการดำเนินการทั้งหมดนี้ เป็นไปเพื่อการประกันสิทธิในการเข้าถึงยาและหลักประกันสุขภาพของประชาชนไทย การจัดเวทีนำเสนอข้อมูล การจัดฉายภาพยนตร์ DYING FOR DRUG จึงเป็นมรรควิธีที่ต้องสื่อสารให้เข้าใจเรื่องยากให้ง่ายขึ้น

เว็บไซด์ “CL 4 LIFE” จึงเป็นกลไกเชิงเครื่องมืออีกชิ้นหนึ่ง ที่ทำหน้าที่ “สื่อสารสุขภาพ” ถ่ายทอดข้อมูล ข้อเท็จจริง ข้อคิดเห็น ที่เกี่ยวกับเรื่องของการเข้าถึงยาทั้งในประเทศและต่างประเทศ ควบคู่ไปกับการรับฟังความเห็น คำถาม ข้อเสนอแนะ และการรับข้อมูล ข้อเท็จจริง ที่จะนำมาบูรณาการจัดการให้เกิดความรู้จริงและรู้แจ้ง เพื่อเป็นแหล่งอ้างอิงในการขับเคลื่อนเพื่อให้เกิดการเข้าถึงยา (ACCESS TO MEDICINE หรือ A2M) ของตลาดไทยและสังคมโลก

เราได้เริ่มต้นเขียนบันทึกซีแอล เพื่อการเข้าถึงยาแล้ว และหวังว่าท่านจะร่วมเขียนถึงประวัติศาสตร์ ปัจจุบันและอนาคต ของขบวนการขับเคลื่อนเพื่อภารกิจในการเข้าถึงยาของสังคมไทยและสังคมโลกร่วมกัน